Burnout en stressklachten komen steeds vaker voor op de werkvloer, onder andere doordat werknemers in toenemende mate naast hun werk in de privé sfeer taken hebben. In eerder onderzoek wordt aangenomen dat burnout, een stress syndroom dat gekenmerkt wordt door emotionele uitputting, depersonalisatie en verminderde persoonlijke prestatie, vooral wordt veroorzaakt door een te hoge werkbelasting en gebrek aan steun op het werk. In dit onderzoek dragen we bij aan meer inzicht in de oorzaken van burnout door na te gaan welke rol de betrokkenheid in het gezinsleven speelt bij de aanwezigheid van gevoelens van burnout onder werknemers die werk en familie taken combineren. We gebruiken daarbij verschillende maten om betrokkenheid in het gezinsleven te meten, zoals de structuur van het gezin (partner, aantal kinderen en leeftijd kinderen), kenmerken van de partner als deze aanwezig is en de uren die werknemers besteden aan huishoudelijke- en zorgtaken. Als theoretische basis vergelijken we twee tegengestelde theorieën over de relatie tussen werk en gezin, namelijk de conflict theorie en de verrijkingstheorie. De data voor dit onderzoek zijn verzameld in dertig Nederlandse arbeidsorganisaties, waarvan 1114 werknemers deel hebben genomen aan een interview en een schriftelijke vragenlijst, en gedurende een week hun activiteiten in dagboekje rapporteerden. De resultaten laten zien dat de aanwezigheid van kinderen onder de zes jaar, evan als uitvoeren van huishoudelijke taken gevoelens van burnout verhogen, terwijl het hebben van kinderen burnout gevoelens juist verlaagt. Daarnaast hebben we de analyse apart voor mannelijke en vrouwelijke werknemers uitgevoerd, waarbij we ook rekening hebben gehouden met normen over rollenpatronen. Hieruit blijkt dat voor mannen geen sterke relatie bestaat tussen betrokkenheid in het gezin en werkgerelateerde burnout. Wel ondervinden mannen met traditionele rollenpatroonopvattingen een nadelig effect van het uitvoeren van kinderzorg taken in vergelijking met mannen die meer moderne opvattingen hebben. Voor vrouwen werkt het hebben van een gezin (partner en kinderen) als beschermfactor tegen gevoelens van burnout, terwijl het uitvoeren van meer huishoudelijke taken burnout verhoogt. Het negatieve effect van huishoudelijke taken is vooral hoog voor vrouwen met traditionele opvattingen over rollenpatronen. We concluderen dat gezinskenmerken verschillen in hun vermogen om burnout te verhogen of te verminderen. Terwijl het hebben van een gezin bij kan dragen aan de hulpbronnen van werknemers en daardoor burnout vermindert, kosten de voor zorg voor jonge kinderen en het uitvoeren van huishoudelijke taken meer tijd en energie dan dat deze taken hulpbronnen opleveren, waardoor meer burnout gevoelens optreden. Daarnaast duiden onze resultaten erop dat burnout gevoelens onder vrouwen zowel positief als negatief meer beinvloed worden door het gezinsleven in vergelijking met mannen. Tenslotte concluderen we dat zowel mannen als vrouwen met meer moderne opvattingen over rollenpatronen minder negatieve effecten ervaren van gezinstaken op werkgerelateerde burnout dan werknemers met traditionele opvattingen. Gezien onze bevindingen, geven we als suggestie voor toekomstig onderzoek om na te gaan of hulp bij gezinstaken, en dan met name huishoudelijk taken, bij kunnen dragen aan betere werkuitkomsten.
Bron: Ten Brummelhuis, L., Van der Lippe, T., Kluwer, E. & Flap, H. (2007). Het effect van het gezinsleven op werkgerelateerde burnout. Mens & Maatschappij, jaargang 82, nr. 3, p. 226-246