Stichting Werkendeouders » Kennisbank

Work–life balance attitudes and practices

Annemie Schuitemaker — Wed, 12 May 2010 12:54:03 +0000

Opleiding, moederschapsoriëntatie en de timing van het eerste kind

Annemie Schuitemaker — Wed, 28 Apr 2010 14:32:42 +0000

In Nederland krijgen vrouwen relatief laat kinderen. De onderzoekers verklaren dit fenomeen aan de hand van het opleidingsniveau dat leidt tot een bepaalde moederschapsoriëntatie en werkoriëntatie. Uit de resultaten bleek dat moeders met een hoog opleidingsniveau vaker een individualistisch perspectief hebben op moederschap en werk belangrijker vinden. Het opleidingsniveau hing ook samen met de timing van het eerste kind, waarbij hoger opgeleiden later kinderen kregen. Vooral vrouwen met een universitaire opleiding vielen in deze groepen. Moeders met een lager opleidingsniveau hadden vaak een meer traditionele kijk op moederschap en vonden werk minder belangrijk. De auteurs merken wel op dat andere factoren nog steeds van groot belang kunnen zijn op de timing van het eerste kind. Ten eerste verdienen hoger opgeleiden vaker meer geld en het krijgen van een kind leidt dan tot financiële offers. Daarnaast zitten hoger opgeleiden langer op school en dat is vaak moeilijk te combineren met ouderschap.

Bron: Wijsen, C., Mulder, C.H., & de Jong Gierveld, J. (2006). Opleiding, moederschapsoriëntatie en de timing van het eerste kind. Mens & Maatschappij, 80(3), 220-236.

Taskforce Deeltijdplus presenteert werkplan

Nicolien Brzesowsky — Thu, 11 Mar 2010 09:59:25 +0000

De combinatie arbeid en zorg moet vanzelfsprekend worden, want werk en privéleven versterken elkaar. Dat is de kern van het werkplan van de Taskforce DeeltijdPlus, dat voorzitter Pia Dijkstra op 1 juli 2008 presenteerde.

Moederschapsideologie, werk-thuis cultuur en carrièresucces in Nederland

Annemie Schuitemaker — Tue, 07 Apr 2009 14:27:09 +0000

De toename van de arbeidsparticipatie van vrouwen is de afgelopen jaren enorm geweest. Echter, de doorstroming naar topfuncties blijft nog steeds achter op die van mannen. Onder 214 werkende Nederlandse ouders werd onderzoek gedaan om duidelijkheid te krijgen in wat nu zorgt voor carrièresucces.
Uit de resultaten bleek dat wanneer moeders een minder traditionele moederschapsideologie hadden en het werk een ondersteunende werk-thuis cultuur had, er meer gebruik werd gemaakt van werk-thuis arrangementen (WTA’s). Een minder traditionele moederschapsideologie betekent dat men het moederschap niet langer zie als een aangeboren taak opvat, maar als een keuze van vaders en moeders. In combinatie met ondersteuning vanuit de werkvloer voor het thuisleven resulteerde dit dus in meer gebruik van WTA’s, zoals kinderopvang, flexibele werktijden en ouderschapsverlof. Het carrièresucces, gemeten in objectieve vorm (bijvoorbeeld salaris), was hoger voor vrouwen met een traditionele moederschapsideologie, waarbij de moeder het meest voor de kinderen zorgt en de vader de kostwinner is. De moederschapsrol wordt geidealiseerd en deze moeders werken vaak parttime. Deze moeders maakten ook gebruik van WTA’s en in vergelijking met de moeders met een traditionele ideologie hadden moeders met een minder traditionele ideologie een minder succesvolle carrière. Tot slot bleek dat wanneer moeders gebruik maakten van WTA’s hun subjectieve succes hoger was, wat betekent dat ze hun eigen carrière als meer succesvol ervaarden.
Wanneer werkgevers voorzieningen aanbieden voor hun werknemers, is het dus van belang dat er een ondersteundende werk-thuis cultuur heerst. Dan zal er een hoger gebruik optreden door de werkende ouders en de moeders zullen zichzelf als meer succesvol ervaren.

Bron: Van Engen, M. L., Dikkers, J. S. E., Vinkenburg, C. J., & De Rooy, P. (in druk). Moederschapsideologie, werk-thuis cultuur en carrière succes. Gedrag en Organisatie.

Het managen van verschillende rollen en de invloed van persoonlijkheid en stress

Nicolien Brzesowsky — Tue, 07 Apr 2009 14:20:07 +0000

Het hebben van een baan en een gezin kan voor ouders moeilijk te combineren zijn. Wanneer het werk ervoor zorgt dat de gezin-rol moeilijk te vervullen is, is er sprake van een werk-gezin conflict. Als de gezin-rol het uitvoeren van het werk bemoeilijkt, is er sprake van een gezin-werk conflict. Meestal ontstaan deze conflicten door het ervaren van stress in het uitvoeren van de werk- of gezin-rol.

Onder 276 Nederlandse tweeverdieners werd onderzocht wat het effect was van persoonlijkheid en type stress (werk- en gezin-stress) op de balans tussen de werk- en gezin-rol. Uit de resultaten bleek dat gezin-werk conflict bij vrouwen zorgde voor meer stress op hun werk. De taken in het gezin maakten het voor de vrouwen dus moeilijk om de taken op het werk te vervullen, ook zorgde dit bij hen vervolgens voor meer stress op het werk. Persoonlijkheid had ook effect op de hoeveelheid ervaren werk- en gezin-stress en dan met name de eigenschap ‘emotionele stabiliteit’. Meer stabiliteit zorgde voor minder stress, dus een hogere score op deze eigenschap leidde tot meer stress. Echter was het effect verschillend voor vrouwen en mannen. Het effect van emotionele stabiliteit was voor mannen te vinden op de werkvloer. Mannen met minder emotionele stabiliteit ervaarden meer stress op de werkvloer. De vrouwen daarentegen ervaren bij minder emotionele stabiliteit meer stress in het gezinsleven.

Bron: Wierda-Boer, H. H., Gerres, J. R. M., & Vermulst, A. A. (2009). Managing multiple roles: Personality, stress, and work-family interference in dual-earner couples. Journal of Individual Differences, 30(1), 6-19.

Aanpassingsstrategiëen, gender ideologie en werk-gezin balans onder Nederlandse twee-verdieners

Annemie Schuitemaker — Tue, 07 Apr 2009 14:13:44 +0000

Er is nog weinig onderzoek naar het ervaren van succes in de balans tussen werk en gezin van werkende ouders. Volgens de onderzoekers proberen mensen hun leven aan te passen, wanneer het werk- en gezinleven negatief met elkaar interfereert.

Ze maken dan gebruik van zogenaamde aanpassingsstrategiëen. Mensen doen dit door thuis meer hulp te creëren, bijvoorbeeld in de huishouding. Of door de eisen op het werk te verminderen en bijvoorbeeld minder te gaan werken. Daarnaast kunnen bepaalde persoonlijkheidseigenschappen, zoals mannelijke en vrouwelijke trekken, de balans tussen werk en gezin positief beïnvloeden. Het gebruik van mannelijke trekken is vaak wenselijk op de werkvloer en leidt daar tot meer succes. Het gebruik van vrouwelijke eigenschappen is vaak wenselijk in het gezinsleven en leidt daar tot meer succes.

Onder 149 Nederlandse tweeverdieners met jonge kinderen werd gekeken hoe succesvol ze hun balans tussen werk en gezin ervaarden en welke factoren daarop van invloed waren. Uit de resultaten bleek dat de aanpassingsstrategiëen de balans juist negatief konden beïnvloeden. Het aanpassen van hun leven aan de eisen van het werk, gaf ouders het gevoel incapabel en minder succesvol te zijn. De aanpassingen benadrukten en gaven de ouders juist méér een gevoel van disbalans. Het gebruik van mannelijke en vrouwelijke trekken was inderdaad gerelateerd aan een groter gevoel van succes in het combineren van het werk- en gezinsleven. Wanneer vrouwen mannelijke trekken gebruikten ervaarden ze meer succes op de werkvloer en wanneer mannen meer vrouwelijke trekken gebruikten ervaarden ze meer succes in het gezinsleven. Het gebruik van trekken die gewenst zijn op de werkvloer en in het gezin leidt dus tot het ervaren van meer succes. Daarnaast kan het aanpassen van je leven op disbalans, juist het ervaren van minder succes vergroten.

Bron: Wierda-Boer, H. H., Gerres, J. R. M., & Vermulst, A. A. (2008). Adaptive strategies, gender ideology, and work-family balance among Dutch dual earners. Journal of Marriage and Family, 70, 1004-1014.

Vaders’ en moeders’ werk- en gezinsleven en het gedrag van kinderen in kinderopvang

Nicolien Brzesowsky — Tue, 07 Apr 2009 13:09:35 +0000

Om het geringe onderzoek naar de invloed van werk en gezinsissues op het gedrag van de kinderen uit te breiden, werd onder 132 Amerikaanse koppels onderzoek gedaan. Moeders én vaders werden ondervraagd naar hun werk- en gezinsleven waarvan verwacht werd een effect te hebben op het gedrag van hun kinderen. Hierbij ging het om respectievelijk gevoelens van verdriet en angst en om agressieve en ongehoorzame gedragingen. Uit de resultaten bleek dat bij meer werk-gezin conflict en opvoedstress van de moeder er meer negatieve gedragingen van de kinderen werden gevonden. Wanneer een moeder de gezinsrol moeilijker kon vervullen door de eisen op het werk (werk-gezin conflict) en stress ervaarde bij het opvoeden, had dit een negatieve weerslag op de kinderen: zij voelden zich angstiger en gedroegen die zich meer agressief en ongehoorzaam. Bij vaders leidde enkel de opvoedstress tot meer negatief gedrag van de kinderen. Ook was het aantal werkuren van de vader gerelateerd aan agressief en ongehoorzaam gedrag. Hoe meer de vader werkte, hoe meer agressief en ongehoorzaam gedrag de kinderen vertoonden.

Geconcludeerd kan worden dat de stress die ouders ervaren door het combineren van de werk- en gezinsrol negatieve effecten kan hebben op het gedrag van de kinderen.

Bron: Hart, M. S., & Kelley, M. L. (2006). Fathers’ and mothers’ work and family issues as related to internalizing and externalizing behavior of children attending day care. Journal of Family Issues, 27(2), 252-270.

Een licht op het glazen plafond: de rol van voorkeur voor organisatiecultuur

Roos Wouters — Tue, 13 Jan 2009 14:29:40 +0000

Dit onderzoek richt zich op de motieven van vrouwen om een carrière op topniveau te ambiëren. Er werd aangenomen dat vrouwen en mannen verschillen in hun voorkeur voor een bepaalde organisatiecultuur. Er werd onderscheid gemaakt tussen de masculiene en de feminiene organisatiecultuur.
De masculiene organisatiecultuur is een onafhankelijke, autonome, hiërarchische, competitieve, taakgerichte, status en autoriteit-georiënteerde cultuur.
De feminiene organisatiecultuur wordt gekenmerkt door een focus op onderlinge relaties en de balans in levensactiviteiten, en door een parcipatiegerichte en samenwerking-georiënteerde cultuur.
Twee studies werden in Nederland gedaan en uit de eerste bleek dat werknemers met een voorkeus voor een masculiene cultuur zich vaker op een managementfunctie bevonden. Er waren minder vrouwen dan mannen die een voorkeur voor deze cultuur hadden. In de tweede studie werd gekeken naar de ambitie en motivaties voor het nagaan van een topfunctie binnen een bedrijf. Hieruit bleek dat vrouwen minder ambitie hadden om een topfunctie te bekleden en de auteurs verklaarden dit aan de hand van de motieven. Voor vrouwen was status en salaris minder belangrijk dan voor mannen. Daarentegen was het werk-gezin conflict voor vrouwen een grote barrière in het accepteren van een topfunctie.

Bron: van Vianen, A.E.M., & Fischer, A.H. (2002). Illuminating the glass ceiling: The role of organizational culture preferences. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 75, 315-337.

Een ongelijke taakverdeling tussen man en vrouw: van ouders naar kinderen

Nicolien Brzesowsky — Tue, 13 Jan 2009 14:21:47 +0000

In de taakverdeling van het huishouden wordt doorgaans onderzoek gedaan naar de ouders, terwijl het effect van de taakverdeling op de kinderen nog zeer weinig onderzocht is. In dit onderzoek staat de vraag centraal of de rolverdeling tussen man en vrouw congruent is met de taakverdeling van de kinderen. Twee theoriëen bieden een mogelijke verklaring voor zo’n verband.
De ideologietheorie voorspelt dat de traditionele ideologie van de ouders hun eigen taakverdeling bepaalt, maar ook de taakverdeling van de kinderen in het huishouden. Door het bepalen van de taakverdeling van de kinderen brengen de ouders hun ideologie over hoe zo’n verdeling volgens hen zou moeten zijn.
De role-modelling-theorie voorspelt dat de verdeling van de taken bepaalt hoe de kinderen zelf de taken verdelen. Door het zien van de taakverdeling van de ouders gebruiken de kinderen dit als een rolmodel voor de eigen taakverdeling. Uit de resultaten bleek ten eerste dat in de meeste gezinnen de grootste bijdrage aan het huishouden door de vrouw wordt geleverd. Bij de kinderen is de taakverdeling in de meeste gezinnen eveneens traditioneel: meisjes helpen meer in vrouwelijke taken en jongens meer in mannelijke. Meisjes helpen meer dan jongens in het huishouden en oudere kinderen helpen meer dan jongere kinderen.
De ideologie van de ouders had geen effect op de taakverdeling van de kinderen. Dat ouders een rolmodel voor de kinderen zijn bleek wel uit de resultaten. Vooral de gedragspatronen van de moeder sloegen over op de meisjes. Op deze manier wordt de traditionele taakverdeling in het huishouden in stand gehouden over generaties heen.

Bron: Denuwelaere, M. (2003). Een ongelijke taakverdeling tussen man en vrouw: van ouders naar kinderen. Mens & Maatschappij, 78(4), 355-378.

‘Het huisvrouw zijn zit in onze genen’. Oud-politica Ina brouwer over het kleine aantal vrouwen dat fulltime werkt.

Linda Woudstra — Wed, 24 Dec 2008 13:33:13 +0000

Ina Brouwer, voormalig CPN- en GroenLinks-Politica, houdt zich al jaren bezig met de vraag waarom zo weinig vrouwen in Nederland op topfuncties zitten. Momenteel is ze bezig met een boek over dit thema, waarin ze Nederland vergelijkt met Zweden.

Volgens Brouwer is de oorzaak te vinden in de geschiedenis van Nederland, ‘Nederland heeft altijd een sterke moederschapstraditie gehad’. In andere landen was het in de achttiende eeuw al not done om je als vrouw te laten hinderen in je sociale leven door de kinderen. Dit beeld werd gepropageerd door de adel en in tegenstelling tot andere landen had Nederland toen een handels- en burgermaatschappij. Brouwer vergelijkt Nederland hierna met de situatie in Zweden. Hoewel beide landen in de achttiende eeuw een moederschapstraditie hadden, is dat nu wel anders. ‘Een belangrijke oorzaak was de graancrisis in de 19e eeuw’, zegt Brouwer. Zweden werd hard getroffen, maar bleef niet bij de pakken neerzitten. Brouwer vertelt dat er in 1934 een boek verscheen van het economenechtpaar Alva en Gunnar Myrdal. Zij propageerden een moderne positie van de vrouw om de bevolkingscrisis op te lossen, door bijvoorbeeld goede kinderopvang.Het boek kreeg enorme aanhang in Zweden, wat volgens Brouwer de reden is dat Nederland en Zweden zo verschillen. Wanneer er in Nederland niet een ‘Myrdal-achtige stroming’ ontstaat zal er niet veel veranderen.

Bron: Bouma, J.D. (2008, 22 & 23 november). ‘Het huisvrouw zijn zit in onze genen’. Oud-politica Ina brouwer over het kleine aantal vrouwen dat fulltime werkt. NRC Handelsblad Zaterdag & Cetera, p. 13.